Στις μέρες μας, ο όρος «αντισυστημικότητα» λειτουργεί συχνά ως ένα εκτονωτικό άλλοθι για την αδράνεια. Όμως, η πραγματική ρήξη δεν εξαντλείται στην καταγγελία, μετουσιώνεται σε μια ριζική εμβάθυνση της δημοκρατίας. Σε αυτή την εξίσωση, το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής βρίσκεται μπροστά σε ένα ιστορικό δίλημμα. Θα παραμείνει ένας διαχειριστής της κεντροαριστερής κανονικότητας ή θα τολμήσει να ξαναγίνει ο καταλύτης της «Αλλαγής» (του 1981), αυτή τη φορά απέναντι στα ίδια τα δίκτυα που το ίδιο κάποτε γέννησε;
- Ριζική αποδόμηση του πελατειακού κράτους
Το πελατειακό κράτος δεν είναι δυσλειτουργία, αλλά ο μηχανισμός επιβίωσης ενός πλέγματος εξουσίας. Η σύγκρουση με τα κομματικά και οικονομικά δίκτυα απαιτεί μια ψηφιακή επανάσταση διαφάνειας. Το ΠΑΣΟΚ, που εισήγαγε τη «Διαύγεια», οφείλει τώρα να προτείνει τη ριζική επέκτασή της: έλεγχος των δημοσίων συμβάσεων σε πραγματικό χρόνο και απόλυτη έκθεση της χρηματοδότησης των κομμάτων. Η διαφάνεια είναι το οξύ που αποσυνθέτει τις σκιώδεις διαδρομές του χρήματος.
- Η κοινωνία των πολιτών ως υποκείμενο εξουσίας
Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία πνέει τα λοίσθια. Η απάντηση βρίσκεται στον εκδημοκρατισμό της ίδιας της δημοκρατίας. Το στοίχημα για μια σύγχρονη προοδευτική παράταξη είναι να θεσμοθετήσει δημοψηφίσματα λαϊκής πρωτοβουλίας και συμμετοχικούς προϋπολογισμούς στην τοπική αυτοδιοίκηση. Δεν αρκεί να «ακούμε» τον πολίτη, πρέπει να του επιστρέψουμε το δικαίωμα της συναπόφασης.
- Οικονομική δημοκρατία: Πέρα από την αναδιανομή
Η Αριστερά δεν μπορεί να μιλά μόνο για φόρους, πρέπει να μιλήσει για την παραγωγή. Η ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας και η θεσμική κατοχύρωση της συμμετοχής των εργαζομένων στη διοίκηση των επιχειρήσεων σπάνε το μονοπώλιο της εργοδοτικής αυθαιρεσίας. Ο πλούτος δεν πρέπει μόνο να αναδιανέμεται δικαιότερα, αλλά να παράγεται μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες.
- Αποκαθήλωση των ολιγοπωλίων
Η συγκέντρωση ισχύος σε τράπεζες, ενέργεια και ΜΜΕ στραγγαλίζει την πολιτική αυτονομία. Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής πρόσφατα κατέθεσε τροπολογίες για την έκτακτη εισφορά στα κέρδη των τραπεζών και τον περιορισμό των καταχρηστικών προμηθειών. Αυτό είναι το πρώτο βήμα μιας απαραίτητης σύγκρουσης, η επιβολή σκληρής ρύθμισης είναι ο μόνος τρόπος να διασφαλιστεί ότι οι δημόσιες πολιτικές δεν θα είναι πλέον «παραγγελίες» ισχυρών ομίλων.
- Διεθνιστική πίεση και θεσμική αντεπίθεση
Ο εθνικός απομονωτισμός είναι αυταπάτη. Η «αντισυστημικότητά» μας πρέπει να είναι ευρωπαϊκή. Χρειαζόμαστε μια ΕΕ που θα επιβάλλει κοινή φορολογία στις πολυεθνικές και θα απελευθερώνει τις πράσινες επενδύσεις από τη μέγγενη της λιτότητας, θέτοντας αυστηρά κοινωνικά κριτήρια.
Η εμβάθυνση της δημοκρατίας είναι μια επιλογή συγκρουσιακή. Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής καλείται να επιλέξει αν θα είναι το συμπλήρωμα ενός συστήματος σε παρακμή ή η αιχμή του δόρατος για τη διάχυση της εξουσίας. Είναι πολύ πιο απαιτητική η αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού, παρά μια άκαρπη κρεβατομουρμούρα επ’ αυτού. Η ιστορία δεν περιμένει όσους φοβούνται τη ρήξη.
του Θανάση Μυλιόρδου
Υπ. διδάκτορα Παντείου Πανεπιστημίου, μέλους ΚΠΕ ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ
Δημοσιεύθηκε στο Καρφί το Σάββατο 9.5.2026
