Οι εορτασμοί για την 52η επέτειο της ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ δεν αποτέλεσαν απλώς μια αναδρομή στην ιστορία ενός κόμματος που σφράγισε τη μεταπολίτευση. Ήταν, κυρίως, ένα πολιτικό μήνυμα για την επόμενη ημέρα και, όπως όλα δείχνουν, η αφετηρία της φθινοπωρινής πολιτικής και επικοινωνιακής αντεπίθεσης του Κινήματος, σε μια περίοδο κατά την οποία το πολιτικό σκηνικό αναζητά νέες ισορροπίες.
του Χρήστου Δ. Δρούζια
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Νίκος Ανδρουλάκης κάλεσε σε κοινή συστράτευση τα στελέχη, τα μέλη και τους προοδευτικούς πολίτες, με στόχο την πολιτική αλλαγή στη χώρα και την ήττα της Νέας Δημοκρατίας.
Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί τον δεύτερο μεγάλο σταθμό στον πολιτικό σχεδιασμό του ΠΑΣΟΚ για το φθινόπωρο. Ο Νίκος Ανδρουλάκης θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου, σε μια συγκυρία κατά την οποία το κόμμα επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος της πολιτικής αντιπαράθεσης από την κριτική προς την κυβέρνηση στην παρουσίαση της δικής του πρότασης. Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει ο Ανδρουλάκης δεν είναι πλέον μόνο τι δεν λειτουργεί στην κυβερνητική πολιτική, αλλά κυρίως τι θα έκανε διαφορετικά το ΠΑΣΟΚ, εφόσον αναλάμβανε τη διακυβέρνηση.
Είναι ένα δύσκολο στοίχημα, καθώς η παρουσίαση προγραμματικών θέσεων δεν αρκεί από μόνη της για να δημιουργήσει κυβερνητική προσδοκία. Απαιτείται να συνοδεύεται από συγκεκριμένες προτάσεις, σαφείς προτεραιότητες και, κυρίως, την αίσθηση ότι υπάρχει σχέδιο που μπορεί να εφαρμοστεί.
Η ομιλία προς τους παραγωγικούς φορείς της Βόρειας Ελλάδας και η συνέντευξη Τύπου της επόμενης ημέρας θα αποτελέσουν, υπό αυτή την έννοια, δύο διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές δοκιμασίες. Στην πρώτη, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα επιχειρήσει να περιγράψει το ευρύτερο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο της πρότασής του. Στη δεύτερη, θα κληθεί να δώσει απαντήσεις στις λεπτομέρειες και να υπερασπιστεί τις επιλογές του απέναντι στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων.
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του αναμένεται να βρεθούν εκείνες οι κοινωνικές και παραγωγικές ομάδες που, σύμφωνα με την αντιπολιτευτική επιχειρηματολογία του ΠΑΣΟΚ, έχουν επωμιστεί σημαντικό μέρος των οικονομικών πιέσεων των τελευταίων ετών. Ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες αποτελούν χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Πρόκειται για δύο κατηγορίες που βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης για τη φορολογία, το κόστος παραγωγής και τη σχέση κράτους και πραγματικής οικονομίας.
Ο Ανδρουλάκης αναμένεται να επιχειρήσει να συνδέσει τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις με μια ευρύτερη αντίληψη για την οικονομική πολιτική: περισσότερη στήριξη της παραγωγής, ενίσχυση του εισοδήματος και παρεμβάσεις που θα περιορίζουν τις στρεβλώσεις της αγοράς. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο μηχανισμός για την αντιμετώπιση της αδικαιολόγητης διεύρυνσης των περιθωρίων κέρδους, τις λεπτομέρειες του οποίου αναμένεται να παρουσιάσει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στη Θεσσαλονίκη. Η πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα ενεργοποίησης του μηχανισμού σε συνεργασία με τις ανεξάρτητες αρχές, όταν εντοπίζονται φαινόμενα που δεν δικαιολογούνται από τις συνθήκες της αγοράς.
Πέρα από την τεχνική διάσταση της πρότασης, η πολιτική της σημασία βρίσκεται αλλού: στην προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ να καταστήσει την ακρίβεια και τη λειτουργία της αγοράς κεντρικό πεδίο της αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα ένα συγκεκριμένο εργαλείο πολιτικής και όχι μόνο μια καταγγελία.
Η ΔΕΘ θα αποτελέσει τελικά ένα τεστ για το κατά πόσον το ΠΑΣΟΚ μπορεί να κάνει τη μετάβαση από το «γιατί η κυβέρνηση αποτυγχάνει» στο «γιατί εμείς μπορούμε να κυβερνήσουμε καλύτερα». Αυτό προϋποθέτει κάτι περισσότερο από έναν κατάλογο εξαγγελιών. Προϋποθέτει πολιτική αφήγηση που να συνδέει τις επιμέρους προτάσεις, να εξηγεί τις προτεραιότητες και να πείθει ότι υπάρχει μια διαφορετική, αλλά ταυτόχρονα ρεαλιστική, διαδρομή για την οικονομία και την κοινωνία. Στη Θεσσαλονίκη ο Ανδρουλάκης θα επιχειρήσει ακριβώς αυτό: να δώσει περιεχόμενο στην έννοια της «κυβερνητικής ετοιμότητας» και να μετατρέψει την πολιτική δυναμική του ΠΑΣΟΚ σε συγκεκριμένη προσδοκία διακυβέρνησης. Το αν θα το πετύχει θα κριθεί όχι μόνο από τις εξαγγελίες, αλλά και από το κατά πόσον αυτές θα δημιουργήσουν την αίσθηση μιας συνεκτικής και πειστικής εναλλακτικής πρότασης εξουσίας.
Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, επομένως, η φετινή παρουσία στη Θεσσαλονίκη έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Η ΔΕΘ δεν θα αποτελέσει απλώς ακόμη μία ευκαιρία αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση. Θα είναι ένα τεστ πολιτικής αξιοπιστίας. Το ζητούμενο για το ΠΑΣΟΚ είναι να περάσει από την κριτική προς τη Νέα Δημοκρατία στην πειστική παρουσίαση μιας εναλλακτικής πρότασης εξουσίας.
Κυρίως, καλείται να αποδείξει ότι πίσω από το αίτημα για πολιτική αλλαγή υπάρχει ένα συγκεκριμένο κυβερνητικό σχέδιο, ικανό να απαντήσει στα προβλήματα της καθημερινότητας, να αποκαταστήσει αδικίες και να δώσει ξανά στους πολίτες την αίσθηση ότι οι θεσμοί λειτουργούν προς όφελος της κοινωνίας.
Μετά τη ΔΕΘ, η στρατηγική του Νίκου Ανδρουλάκη αναμένεται να κινηθεί σε τρεις βασικούς άξονες:
Πρώτος είναι η πιο επιθετική αντιπολίτευση απέναντι στην κυβέρνηση, με έμφαση σε ζητήματα που αγγίζουν την καθημερινότητα των πολιτών: ακρίβεια, στέγαση, δημόσια υγεία, παιδεία, κοινωνικές ανισότητες και λειτουργία του κράτους. Το ΠΑΣΟΚ θα επιχειρήσει να αντιπαραβάλει στις κυβερνητικές εξαγγελίες ένα συνεκτικό προγραμματικό αφήγημα, υποστηρίζοντας ότι η αντιπολίτευση δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταγγελία, αλλά οφείλει να παρουσιάζει συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες λύσεις. Η ηγεσία του κόμματος έχει επενδύσει ιδιαίτερα σε προτάσεις πολιτικής, από τη στεγαστική πολιτική έως το δημογραφικό και το ιδιωτικό χρέος.
Δεύτερος άξονας είναι η προσπάθεια επανακατάκτησης του πολιτικού Κέντρου. Πρόκειται για κρίσιμο μέτωπο, καθώς εκεί βρίσκεται ένα σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων που μετακινήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια προς τη Νέα Δημοκρατία, χωρίς να έχουν απαραίτητα ταυτιστεί ιδεολογικά μαζί της. Αναλύσεις των δημοσκοπικών δεδομένων δείχνουν ότι το ΠΑΣΟΚ έχει τη δυνατότητα για μεγαλύτερη διείσδυση σε αυτό το ακροατήριο και, συνεπώς, θεωρητικά περισσότερα περιθώρια να διεκδικήσει αποσυσπειρωμένους κεντρώους ψηφοφόρους.
Αυτό εξηγεί και την προσεκτική προσπάθεια της ηγεσίας να αποφύγει την εικόνα ενός κόμματος που απευθύνεται αποκλειστικά στον παραδοσιακό κεντροαριστερό πυρήνα. Το μήνυμα που επιχειρείται να εκπέμψει είναι ότι το ΠΑΣΟΚ θέλει να αποτελέσει τον βασικό πόλο μιας ευρύτερης δημοκρατικής και προοδευτικής παράταξης, χωρίς όμως να εγκλωβιστεί σε μια απλή αναβίωση του παρελθόντος. Η επίκληση της ιστορικής παρακαταθήκης του ΠΑΣΟΚ συνδυάζεται έτσι με την προσπάθεια να παρουσιαστεί ένα «ΠΑΣΟΚ του 21ου αιώνα», με έμφαση στο κράτος, τη διαφάνεια, την κοινωνική προστασία και την παραγωγική ανασυγκρότηση.
Τρίτος και ίσως δυσκολότερος άξονας είναι η διαχείριση του ανταγωνισμού στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Η πολιτική εξίσωση έχει γίνει ακόμη πιο σύνθετη, καθώς το ΠΑΣΟΚ δεν καλείται πλέον μόνο να πιέσει τη Νέα Δημοκρατία, αλλά και να διασφαλίσει την πολιτική του πρωτοκαθεδρία στον χώρο της αντιπολίτευσης.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Ανδρουλάκη. Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να πείσει ότι δεν είναι απλώς ένα κόμμα που καταγράφει τις κυβερνητικές αστοχίες, αλλά ένας πολιτικός φορέας που μπορεί να διαχειριστεί την οικονομία, τους θεσμούς, την εξωτερική πολιτική και το κοινωνικό κράτος. Με άλλα λόγια, η μετάβαση από το «όχι σε όλα» στο «εμείς θα κάνουμε αυτό» αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο το σύνθημα της πολιτικής αλλαγής.
Σε αυτή την προσπάθεια εντάσσεται και η ανάγκη για μεγαλύτερη κυβερνητική ετοιμότητα. Η δημιουργία ενός πιο σαφούς σκιώδους κυβερνητικού σχήματος, οι περιοδείες, η θεματική παρουσία των στελεχών και η ανάδειξη συγκεκριμένων προγραμματικών προτάσεων υπηρετούν ακριβώς αυτόν τον στόχο: να αποκτήσει το κόμμα πιο καθαρή εικόνα εν δυνάμει κυβέρνησης.
Το κρίσιμο ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι αν το ΠΑΣΟΚ θα καταφέρει να κάνει περισσότερο «θόρυβο» το επόμενο διάστημα. Είναι αν θα μπορέσει να μετατρέψει την αυξημένη πολιτική κινητικότητα σε κοινωνική δυναμική.
Να μετατρέψει, δηλαδή, τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση σε θετική ψήφο υπέρ του ίδιου και όχι απλώς σε αποχή, αδιευκρίνιστη ψήφο ή μετακίνηση προς άλλους αντιπολιτευτικούς σχηματισμούς.
Αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα της φθινοπωρινής αντεπίθεσης. Η επέτειος των 52 χρόνων προσφέρει το συμβολικό κεφάλαιο και η «πολιτική αλλαγή» το κεντρικό σύνθημα. Το επόμενο βήμα, όμως, είναι πολύ πιο δύσκολο: να αποκτήσει το σύνθημα συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο και να πείσει ένα εκλογικό σώμα που δεν αναζητά απλώς τον επόμενο αντίπαλο της Νέας Δημοκρατίας, αλλά εκείνον που μπορεί πράγματι να την διαδεχτεί.
Δημοσιεύθηκε στο Καρφί το Σάββατο 05.09.2026
