Παρά τις διακηρύξεις του πρωθυπουργού για κάλπες το 2027, το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε μεγάλη προεκλογική ετοιμότητα, εφαρμόζοντας μια στρατηγική διμέτωπης σύγκρουσης με τη Νέα Δημοκρατία και το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, ενώ παράλληλα προχωρά σε προγραμματική αντεπίθεση, οργανωτική ανασύνταξη και ανανέωση ψηφοδελτίων. Η στρατηγική αυτή έρχεται ως απάντηση στην έντονη διπλή δημοσκοπική πίεση, καθώς συμπιέζεται ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα (ΕΛΑΣ).
του Χρήστου Δ. Δρούζια
Για να ανακόψει τις απώλειες, η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ενεργοποιεί ένα σχέδιο 60 ημερών, που εστιάζει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του κόμματος μέσω στοχευμένων πολιτικών κινήσεων, βελτίωσης της εξωστρέφειας και ξεκάθαρου ιδεολογικού στίγματος απέναντι στις πολιτικές ανακατατάξεις.
Οι βασικοί πυλώνες του σχεδίου είναι οι εξής:
Πρώτον, η δομική – προγραμματική αντιπολίτευση και η σύγκρουση σε όλα τα επίπεδα με την κυβέρνηση, εστιάζοντας στα κρίσιμα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα. Η στρατηγική αυτή δεν εξαντλείται σε στείρα άρνηση, αλλά βασίζεται σε ένα συγκροτημένο εναλλακτικό πολιτικό σχέδιο, που κινείται στον αντίποδα των προτεραιοτήτων του Μεγάρου Μαξίμου και της ΝΔ.
Τα εθνικά θέματα, η διαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης και η αντιμετώπιση της ακρίβειας αποτελούν τους πυλώνες της ολοκληρωμένης αντιπολιτευτικής τακτικής του ΠΑΣΟΚ, που στοχεύει στη διπλή διαφοροποίηση του κόμματος.
Στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν την οικονομία ως ένα από τα ισχυρότερα πολιτικά τους χαρτιά απέναντι στην κυβέρνηση αλλά και στην ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα που δεν διαθέτει ακόμα επεξεργασμένο και κοστολογημένο πρόγραμμα. Σε αυτή την κατεύθυνση, η καμπάνια του ΠΑΣΟΚ θα επικεντρωθεί στα οικονομικά θέματα με προτάσεις που θα αποτελούν μια θετική ατζέντα, από την οποία προσδοκούν οφέλη.
Στο πλαίσιο αυτό, η Χαριλάου Τρικούπη εντείνει την πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση σχετικά με την ακρίβεια, κατηγορώντας την για «κράτος-θεατή» και «ανοχή στην αισχροκέρδεια». Το κόμμα ζητά ουσιαστικά μέτρα κατά του πληθωρισμού αντί για «επικοινωνιακή διαχείριση» που επιβαρύνει τα νοικοκυριά. Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ κάνει τον απολογισμό σχετικά με τη διαχείριση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, εστιάζοντας στις χαμένες ευκαιρίες που προέκυψαν από την αλλαγή προσανατολισμού σε 130 συγκεκριμένα μέτρα.
Τέλος, ψηλά στην ατζέντα του ΠΑΣΟΚ βρίσκονται και τα εθνικά θέματα, ιδίως το ζήτημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει κλιμακώσει τις πρωτοβουλίες του γύρω από την εξωτερική πολιτική και την άμυνα, ασκώντας παράλληλα έντονη πίεση τόσο προς την κυβέρνηση όσο και προς την ΕΛΑΣ του Τσίπρα, επιχειρώντας να αναδείξει εσωτερικές αντιφάσεις και ασάφειες στην εξωτερική πολιτική του. Αφορμή για τα νέα πυρά στάθηκαν οι δηλώσεις του Νίκου Μπίστη και του Γιώργου Σιακαντάρη για την πόντιση του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Παράλληλα, σε μια προσπάθεια να αποδείξει πως παραμένει ένα κόμμα με κοινωνικό πρόσημο, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί μια ξεκάθαρη μετατόπιση της πολιτικής του παρουσίας, δίνοντας έμφαση σε ζητήματα της καθημερινότητας, με στόχο την ανάδειξη των προβλημάτων των πολιτών, την επαναπροσέγγιση των ψηφοφόρων του Κέντρου και την αντιστροφή του αρνητικού κλίματος των δημοσκοπήσεων.
Έμφαση δίνεται στα σοβαρά ζητήματα που απασχολούν την κοινωνία. Από την κατάσταση στο ΕΣΥ μέχρι την ενέργεια και από τη στεγαστική κρίση μέχρι τη λειτουργία του κράτους (δημόσια διοίκηση, δικαιοσύνη κ.λπ.). Στη Χαριλάου Τρικούπη θεωρούν ότι έχουν αβαντάζ στα πεδία αυτά, τόσο έναντι της κυβέρνησης, την οποία «στριμώχνουν» με έναν συνδυασμό πολιτικών πρωτοβουλιών και συγκεκριμένων προτάσεων, όσο και έναντι των υπόλοιπων κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Ο τρίτος πυλώνας του σχεδίου έχει να κάνει με τη διεύρυνση της πολιτικής βάσης μέσω της επιτάχυνσης των διαδικασιών ανοίγματος σε πρόσωπα και κινήσεις του προοδευτικού χώρου για ενίσχυση της εκλογικής απήχησης. Η Χαριλάου Τρικούπη, με την αρμόδια επιτροπή υπό τον Κώστα Σκανδαλίδη, επιχειρεί να ξαναμπεί δυναμικά στο παιχνίδι της Κεντροαριστεράς με προσχωρήσεις προσώπων κι από άλλους πολιτικούς χώρους.
Το πρόβλημα για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ είναι ότι η απλή αριθμητική προσθήκη στελεχών δεν αρκεί για να αναστρέψει το κλίμα και τη δημοσκοπική εικόνα του κόμματος, καθώς η στρατηγική της «διεύρυνσης» χωρίς βαθύτερη ιδεολογική ταυτότητα, εσωτερικούς κανόνες και καθαρές προγραμματικές προτάσεις κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα ασπόνδυλο, «φύρδην μίγδην» άθροισμα προσώπων. Οι επικριτές της υφιστάμενης στρατηγικής επισημαίνουν ότι το κόμμα χρειάζεται ριζικότερες αλλαγές για να αποτελέσει πραγματική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, τονίζοντας ότι η πραγματική πολιτική αλλαγή απαιτεί ένα αυτόνομο ΠΑΣΟΚ με βαθιές ρίζες στην κοινωνία και όχι ευκαιριακές συσπειρώσεις γύρω από πρόσωπα. Όπως, μάλιστα, επισήμανε η Άννα Διαμαντοπούλου σε συνέντευξή της στην εφημερίδα «Πελοπόννησος», η κάλπη δεν κρίνεται από τις μεταγραφές, αλλά από την αξιοπιστία, το συγκροτημένο σχέδιο και τη δυνατότητα διακυβέρνησης.
Το ενδεχόμενο μετακίνησης της Θεοδώρας Τζάκρη στο ΠΑΣΟΚ έχει προκαλέσει έντονες εσωκομματικές τριβές και αντιδράσεις στη Χαριλάου Τρικούπη. Το ζήτημα εστιάζεται στο ενδεχόμενο παράκαμψης του καταστατικού, το οποίο θέτει σαφή όρια στις θητείες των βουλευτών.
Ο Παύλος Γερουλάνος έκλεισε οριστικά τη συζήτηση για διαφορετική μεταχείριση των νεοεισερχόμενων στελεχών. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Action 24, το κορυφαίο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ υπογράμμισε με σαφήνεια ότι δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο για πρόσωπα που θα ενταχθούν στο κόμμα. Η θέση του ήταν κατηγορηματική: οι κανόνες του καταστατικού εφαρμόζονται χωρίς εξαιρέσεις. Με την άποψη ότι το καταστατικό τούς δεσμεύει όλους ανεξαιρέτως συντάχθηκε και ο Ανδρέας Σπυρόπουλος. Η θέση του επεκτείνεται τόσο στα υφιστάμενα μέλη όσο και στους υποψήφιους που επιθυμούν να ενταχθούν στο κόμμα.
Ο τέταρτος πυλώνας στρατηγικής του ΠΑΣΟΚ βασίζεται στην αυτόνομη πορεία του ως ισχυρού κεντροαριστερού πόλου. Η γραμμή αυτή απορρίπτει τις συμμαχίες κορυφής με άλλα κόμματα και στοχεύει στην ανάδειξη του Κινήματος ως κυβερνητικής δύναμης μέσα από την κοινωνική του βάση. Η στρατηγική αυτή έχει ως στόχο να γίνει το ΠΑΣΟΚ ξανά ο πρωταγωνιστής στην πολιτική σκηνή και στην Κεντροαριστερά και όχι απλά συμπλήρωμα ή «συνιστώσα» άλλων πολιτικών δυνάμεων. Η στρατηγική αυτή έχει συζητηθεί έντονα στο εσωτερικό του κόμματος. Επικυρώθηκε, ωστόσο, από τα κομματικά όργανα (όπως το Συνέδριο και το Πολιτικό Συμβούλιο), με στελέχη να τονίζουν ότι η παράταξη πρέπει να διεκδικήσει την εξουσία με τη δική της ταυτότητα.
Την ίδια ώρα, η ραγδαία άνοδος της ΕΛΑΣ, η οποία έχει σταθεροποιηθεί στη δεύτερη θέση των δημοσκοπήσεων αφήνοντας το ΠΑΣΟΚ τρίτο, προκαλεί έντονο σκεπτικισμό και στρατηγικό προβληματισμό στη Χαριλάου Τρικούπη, που επιδιώκει να αποδομήσει το κυβερνητικό παρελθόν του Αλέξη Τσίπρα, τονίζοντας ότι η δική του πρόταση εκπροσωπεί μια εντελώς διαφορετική και σύγχρονη αντίληψη για τη διακυβέρνηση της χώρας. Κομματικές πηγές υποστηρίζουν ότι μια αναβίωση της προσωπικής σύγκρουσης μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Αλέξη Τσίπρα εγκλωβίζει τη χώρα στο παρελθόν, διαβεβαιώνοντας ταυτόχρονα ότι υπάρχει ένα κόμμα στο οποίο μπορούν οι ψηφοφόροι να νιώσουν ασφάλεια, είτε επέλεξαν τη ΝΔ στο παρελθόν, είτε ανήκουν στους λεγόμενους κεντρώους ή τους προοδευτικούς πολίτες της χώρας. Και αυτό δεν είναι άλλο από το ΠΑΣΟΚ.
Δεν είναι πάντως λίγα τα στελέχη που καταλογίζουν στον Νίκο Ανδρουλάκη ότι έχασε το μομέντουμ λόγω ασαφούς ταυτότητας, εσωτερικών αντιθέσεων και αμφιλεγόμενων επιλογών, παρά τις ευκαιρίες που παρουσιάστηκαν από τη μεγάλη κυβερνητική φθορά και τις αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό. Παράλληλα, τον κατηγορούν ότι με τη συμπεριφορά του έστειλε στην αγκαλιά του Αλέξη Τσίπρα πολλά στελέχη του κόμματος, όπως για παράδειγμα την Άννα Παπαδοπούλου, τον Αντώνη Σαουλίδη και τον Μαρίνο Σκανδάμη, ενώ φοβούνται ότι τον πρώην πρωθυπουργό μπορεί να ακολουθήσουν και άλλα πρόσωπα, που αισθάνονται παραγκωνισμένα ή για οποιονδήποτε λόγο αυτήν τη στιγμή δεν συμμετέχουν στην κομματική λειτουργία.
Σε κάθε περίπτωση, η φθινοπωρινή πολιτική περίοδος αναμένεται να αποτελέσει καθοριστικό σημείο καμπής για το ΠΑΣΟΚ, καθώς δύο βασικά γεγονότα θα λειτουργήσουν ως δείκτες της πραγματικής κατάστασης: οι δημοσκοπήσεις που θα δημοσιευτούν τον Σεπτέμβριο και η παρουσία του κόμματος στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Αυτά τα δύο ορόσημα θα δείξουν αν υπάρχει δυνατότητα ανατροπής της δημοσκοπικής υπεροχής που φαίνεται να έχει η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη ή αν το ΠΑΣΟΚ θα οδηγηθεί σε νέα φάση εσωκομματικών αναζητήσεων με αρνητικές συνέπειες για την εκλογική του δυναμική και προοπτική.
Χαρακτηριστικό της ανησυχίας που επικρατεί είναι το καμπανάκι που χτύπησε ο Παύλος Γερουλάνος, ο οποίος δήλωσε ξεκάθαρα ότι, εάν τον Σεπτέμβριο το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να βρίσκεται στην τρίτη θέση, θα υπάρξει συζήτηση στα όργανα του κόμματος. Παρόμοιο προβληματισμό είχε εκφράσει νωρίτερα ο τομεάρχης Δικαιοσύνης Χρήστος Κακλαμάνης, επισημαίνοντας ότι ο εκλογικός στόχος έχει γίνει πιο δύσκολος από το αναμενόμενο.
Στις προκλήσεις του επόμενου διαστήματος για το ΠΑΣΟΚ είναι η ενότητα του κόμματος, ο κοινός βηματισμός, ο συγκερασμός όλων των διαφορετικών πολιτικών προσεγγίσεων κάτω από ένα ενιαίο αφήγημα, αλλά και μια νέα συλλογικότητα, μέσω της αξιοποίησης όλων των στελεχών. Αρκετά στελέχη του ΠΑΣΟΚ κατηγορούν τον Νίκο Ανδρουλάκη ότι λειτουργεί με ένα «κλειστό σύστημα» έμπιστων προσώπων και ότι τα εκλεγμένα όργανα του κόμματος υποβαθμίζονται, λειτουργώντας συχνά ως απλοί θεατές προειλημμένων αποφάσεων αντί για πεδία ουσιαστικής διαβούλευσης. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει αντικρούσει επανειλημμένα αυτές τις κατηγορίες, τονίζοντας ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται θεσμικά και με γνώμονα το συμφέρον της παράταξης, ενώ αποδίδει μέρος αυτών των πυρών σε προσωπικές στρατηγικές στελεχών.
Η σύνθεση των ψηφοδελτίων θεωρείται κρίσιμο μέγεθος για την άνοδο των ποσοστών του ΠΑΣΟΚ. Υπό το πρίσμα αυτό, στόχος είναι η συγκρότηση αξιόμαχων και ισχυρών ψηφοδελτίων ανά την επικράτεια με άξια πρόσωπα όλων των γενεών, με επάρκεια και υψηλή κοινωνική αξιοπιστία και με γνώμονα το ήθος, την πολιτική επάρκεια και την κοινωνική αποδοχή. Η αρμόδια επιτροπή στοχεύει στην ολοκλήρωση των ψηφοδελτίων σε ποσοστό που θα αγγίζει το 80% μέχρι το τέλος του Ιουλίου.
Δημοσιεύθηκε στο Καρφί το Σάββατο 4 Ιουλίου 2026
