Με αιχμή το κυβερνητικό πρόγραμμα που παρουσίασε ο Νίκος Ανδρουλάκης στη ΔΕΘ, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να αλλάξει την πολιτική ατζέντα και να περάσει στην αντεπίθεση, με βασικό στόχο τη δημοσκοπική ανάκαμψη και την ενίσχυση της εικόνας του ως αξιόπιστης κυβερνητικής εναλλακτικής.
του Χρήστου Δ. Δρούζια
Και μάλιστα όχι με γενικόλογες διακηρύξεις. Η επιλογή των «επτά πρώτων νόμων» υπηρετεί ακριβώς αυτή τη στρατηγική, καθώς δημιουργεί έναν πιο «μετρήσιμο» πολιτικό οδικό χάρτη. Ο ψηφοφόρος δεν καλείται απλώς να ακούσει ότι «η κατάσταση πρέπει να αλλάξει», αλλά να δει τι ακριβώς θα αλλάξει και σε ποιο χρονικό διάστημα. Πρόκειται για μια επιλογή που υπηρετεί την προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ να απομακρυνθεί από την εικόνα ενός κόμματος που περιορίζεται στην καταγγελία κατά της κυβέρνησης και να εμφανιστεί ως κόμμα έτοιμο να κυβερνήσει.
Τούτων δοθέντων, η σημαντικότερη πολιτική αλλαγή στον δρόμο προς τις κάλπες είναι ότι το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να εγκαταλείψει τη λογική της «αντιπολίτευσης για την αντιπολίτευση». Ο Νίκος Ανδρουλάκης θέλει πλέον κάθε κριτική προς την κυβέρνηση να συνοδεύεται από μια συγκεκριμένη εναλλακτική πρόταση. Το μήνυμα είναι ότι δεν αρκεί να αναδεικνύονται τα προβλήματα της χώρας, αλλά πρέπει να υπάρχει και απάντηση στο ερώτημα «τι θα κάνετε εσείς;».
Η Νέα Δημοκρατία, από την πλευρά της, ήδη επιχειρεί να παρουσιάσει τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ ως ένα νέο κύμα υποσχέσεων. Η απάντηση του Ανδρουλάκη είναι ότι το πρόγραμμα είναι κοστολογημένο και ότι δεν στηρίζεται απλώς στη διανομή του δημοσιονομικού πλεονάσματος. Στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ έδωσε συγκεκριμένα στοιχεία για το κόστος της 13ης σύνταξης, του 13ου μισθού και του ΕΚΑΣ, ενώ εμφανίστηκε πρόθυμος να καταθέσει το οικονομικό πρόγραμμα στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Αυτό είναι κρίσιμο για την αξιοπιστία του εγχειρήματος. Το ΠΑΣΟΚ δεν αρκεί να λέει ότι έχει «καλές ιδέες». Πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να τις χρηματοδοτήσει, να τις εφαρμόσει και, κυρίως, ότι δεν θα οδηγήσουν σε δημοσιονομικές περιπέτειες. Η οικονομική αξιοπιστία αποτελεί άλλωστε ένα από τα βασικά κριτήρια με τα οποία οι πολίτες αξιολογούν κάθε κόμμα που διεκδικεί την εξουσία.
Η αντιπαράθεση με την κυβέρνηση, επομένως, αναμένεται να μεταφερθεί από το «τι υπόσχεται ο Ανδρουλάκης» στο «πόσο κοστίζει και πώς εφαρμόζεται». Εκεί θα κριθεί σε σημαντικό βαθμό και η αξιοπιστία της κυβερνητικής πρότασης του ΠΑΣΟΚ. Γιατί όσο το κόμμα ανεβάζει τον πήχη των δεσμεύσεών του, τόσο αυξάνονται και οι απαιτήσεις για τεκμηρίωση, κοστολόγηση και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Το δεύτερο και ίσως πιο δύσκολο μέτωπο έχει να κάνει με τον Αλέξη Τσίπρα, η επανεμφάνιση του οποίου αλλάζει τα δεδομένα στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει να βρίσκεται στην τρίτη θέση. Τα δεδομένα αυτά εξηγούν και τη σκληρή επίθεση του Ανδρουλάκη στον Τσίπρα στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ.
Στη Χαριλάου Τρικούπη θεωρούν κρίσιμο να μην παγιωθεί η αντίληψη ότι η ανασύνθεση του χώρου της Κεντροαριστεράς θα πραγματοποιηθεί με επίκεντρο τον πρώην πρωθυπουργό. Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί, επομένως, να διατηρήσει διακριτό τον δικό της πολιτικό ρόλο και να αποτρέψει οποιαδήποτε εξέλιξη που θα μπορούσε να μετατοπίσει το κέντρο βάρους του χώρου προς τον Αλέξη Τσίπρα.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις επόμενες δημοσκοπήσεις, που αναμένονται προς το τέλος του μήνα. Σημαντικό στοιχείο για την κομματική ηγεσία αποτελεί το γεγονός ότι οι δύο έρευνες που δημοσιοποιήθηκαν χθες κατέγραψαν μεν μια μικρή βελτίωση των ποσοστών του κόμματος, χωρίς όμως να αποτυπώνουν την παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ, καθώς είχαν ολοκληρωθεί πριν από τη διήμερη επίσκεψή του στη Θεσσαλονίκη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το καθαρό «όχι» Ανδρουλάκη σε μια μετεκλογική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιδιώκει να κλείσει από τώρα τη συζήτηση περί συγκυβέρνησης με τη ΝΔ, δηλώνοντας ότι στόχος του ΠΑΣΟΚ είναι η πρώτη θέση και η πολιτική αλλαγή. Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασιών με δυνάμεις της Αριστεράς, υπό συγκεκριμένες προγραμματικές προϋποθέσεις.
Η επιλογή αυτή έχει διπλή στόχευση. Πρώτον, θέλει να πείσει τους ψηφοφόρους ότι η ψήφος στο ΠΑΣΟΚ δεν θα επιστρέψει τελικά στη ΝΔ μέσω μιας συγκυβέρνησης. Δεύτερον, επιχειρεί να παρουσιάσει το ΠΑΣΟΚ ως τον βασικό κορμό μιας μελλοντικής προοδευτικής κυβέρνησης.
Ωστόσο, υπάρχει και ρίσκο. Όσο περισσότερο το ΠΑΣΟΚ μιλά για «πρωτιά», τόσο περισσότερο θα συγκρίνεται με τη ΝΔ, ενώ σήμερα η δημοσκοπική απόσταση παραμένει μεγάλη. Η επίκληση του στόχου της πρώτης θέσης απαιτεί, επομένως, όχι μόνο πολιτική αυτοπεποίθηση αλλά και μια σαφή στρατηγική για το πώς θα καλυφθεί αυτή η απόσταση.
Το στοίχημα για τον Ανδρουλάκη είναι τελικά διπλό: να μετατρέψει το κυβερνητικό πρόγραμμα από έναν κατάλογο προτάσεων σε πειστική πρόταση διακυβέρνησης και, ταυτόχρονα, να πείσει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να αποτελέσει τον πολιτικό φορέα γύρω από τον οποίο θα συγκροτηθεί η επόμενη προοδευτική πλειοψηφία.
Από αυτή την άποψη, η επόμενη φάση για το ΠΑΣΟΚ είναι ίσως η πιο κρίσιμη. Η μάχη δεν θα είναι μόνο για τη δεύτερη ή την πρώτη θέση στις δημοσκοπήσεις. Θα είναι για το ποιος θα καταφέρει να πείσει ότι διαθέτει την πολιτική νομιμοποίηση, την αξιοπιστία και την κοινωνική δυναμική για να αποτελέσει την επόμενη κυβερνητική λύση. Και σε αυτή τη μάχη, το ΠΑΣΟΚ καλείται πλέον να απαντήσει όχι μόνο στο «γιατί να φύγει η σημερινή κυβέρνηση», αλλά κυρίως στο «γιατί να έρθει το ΠΑΣΟΚ».
Με τον εκλογικό ορίζοντα να παραμένει ανοιχτός, η συγκρότηση των ψηφοδελτίων και η επιλογή των προσώπων που θα σηκώσουν το βάρος της εκλογικής μάχης περνούν πλέον σε πρώτο πλάνο για το ΠΑΣΟΚ. Στη Χαριλάου Τρικούπη εξετάζονται οι υποψηφιότητες στις μεγάλες εκλογικές περιφέρειες, αλλά και οι δυνατότητες διεύρυνσης προς τον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς, με στόχο την ενίσχυση της εκλογικής επιρροής του κόμματος.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα για το ΠΑΣΟΚ εντοπίζεται στην Αττική, με την ηγεσία και τα στελέχη του κόμματος να επιχειρούν να ενισχύσουν την παρουσία τους στο λεκανοπέδιο. Η εικόνα που καταγράφεται στην πρωτεύουσα εξακολουθεί να προβληματίζει, καθώς η εκλογική επιρροή του κόμματος εμφανίζεται περιορισμένη σε σύγκριση με εκείνη που καταγράφεται σε αρκετές περιοχές της περιφέρειας. Γι’ αυτόν το λόγο, η Αττική αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο του πολιτικού και οργανωτικού σχεδιασμού το επόμενο διάστημα.
Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίζεται σειρά περιοδειών σε περιοχές της Αττικής, με τη συμμετοχή βουλευτών και κορυφαίων στελεχών του κόμματος. Η λογική του σχεδιασμού παραπέμπει στις αντίστοιχες δράσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Κρήτη και τη Θεσσαλονίκη, όπου δόθηκε έμφαση στην ενεργοποίηση των τοπικών οργανώσεων, την παρουσία των στελεχών στην κοινωνία και την άμεση επαφή με τους πολίτες.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η κομματική δραστηριότητα στις γειτονιές της πρωτεύουσας και να καταγραφούν με μεγαλύτερη σαφήνεια τα προβλήματα και οι ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Παράλληλα, οι περιοδείες αναμένεται να λειτουργήσουν ως εργαλείο για την καλύτερη οργάνωση του κομματικού μηχανισμού ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.
Κομβικό ρόλο στον σχεδιασμό αναμένεται να διαδραματίσει και μια μεγάλη πολιτική εκδήλωση, η οποία θα επιχειρήσει να προσδώσει έναν ισχυρό συμβολισμό στην προσπάθεια ανασύνταξης του κόμματος στην Αττική. Όπως έχει γίνει γνωστό σε βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ήδη από το καλοκαίρι, εξετάζεται η διοργάνωση μιας εκδήλωσης αντίστοιχης εμβέλειας με εκείνη της 3ης Σεπτεμβρίου.
Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει να πραγματοποιηθεί η εκδήλωση στις 18 Οκτωβρίου στο Περιστέρι. Η συγκεκριμένη ημερομηνία έχει ιδιαίτερη πολιτική και ιστορική σημασία για το ΠΑΣΟΚ, καθώς παραπέμπει στην εκλογική νίκη του κόμματος στις 18 Οκτωβρίου 1981, όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ κέρδισαν τις εκλογές, σηματοδοτώντας μια νέα πολιτική περίοδο για τη χώρα.
Με την Αττική να αποτελεί πλέον βασικό πεδίο δράσης, η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ καλείται να μετατρέψει την οργανωτική κινητικότητα σε ουσιαστικότερη παρουσία στο λεκανοπέδιο. Η ενίσχυση της επαφής με τους ψηφοφόρους, η ενεργοποίηση των τοπικών οργανώσεων και η ανάδειξη των ζητημάτων που απασχολούν την καθημερινότητα των πολιτών αναμένεται να αποτελέσουν βασικούς άξονες της προσπάθειας.
Δημοσιεύθηκε στο Καρφί το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου 2026
