Οι αριθμοί δεν επιδέχονται ωραιοποίηση. Τα ελληνικά σωφρονιστικά καταστήματα λειτουργούν πλέον με πληρότητα 130,5%. Η ίδια η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη αναγνωρίζει επισήμως το πρόβλημα.
Οι κρατούμενοι ξεπέρασαν το ιστορικό όριο των 14.000 και έφτασαν τους 14.086 για μόλις 10.763 θέσεις. Στη Δράμα η πληρότητα υπερβαίνει το 150%, ενώ σε περιπτώσεις όπως το κατάστημα κράτησης Νέων Αυλώνα ξεπερνά ακόμη και το 200%.
Δεν πρόκειται για αιφνίδια κρίση. Εδώ και μήνες προειδοποιούμε κοινοβουλευτικά για ένα σύστημα που ασφυκτιά. Στη Λάρισα, 795 άνθρωποι κρατούνταν σε 554 θέσεις και η ίδια η Διοίκηση του σωφρονιστικού καταστήματος χαρακτήριζε την κατάσταση «μη διαχειρίσιμη». Στις φυλακές Αγίου Στεφάνου Πατρών αναδείξαμε τους αλλεπάλληλους θανάτους κρατουμένων, την ανεπαρκή υγειονομική κάλυψη και την ανάγκη άμεσης αποσυμφόρησης.
Και οι συνέπειες της αδράνειας έχουν πλέον ευρωπαϊκό αποτύπωμα. Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με επανειλημμένες καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για τις συνθήκες κράτησης και τον υπερπληθυσμό. Μόλις στις 27 Αυγούστου 2026, με δύο νέες αποφάσεις για τις φυλακές Πατρών και Νέων Αυλώνα, το ΕΔΔΑ διαπίστωσε παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ. Οι αποφάσεις αυτές προστίθενται σε μια ήδη εκτεταμένη νομολογία του Στρασβούργου για τις ελληνικές φυλακές. Το πρόβλημα, συνεπώς, είναι γνωστό, διαπιστωμένο και επαναλαμβανόμενο.
Κι όμως, η κυβέρνηση εξακολουθεί να απαντά κυρίως με εξαγγελίες. Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη προανήγγειλε τώρα νέα διάταξη για κατ’ οίκον έκτιση του υπολοίπου της ποινής με ηλεκτρονική επιτήρηση, ενώ αναφέρεται χρηματοδότηση για 11 νέα σωφρονιστικά καταστήματα. Την ίδια ώρα, περίπου 1.500 αιτήσεις υφ’ όρον απόλυσης παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Η ηλεκτρονική επιτήρηση, η κοινωφελής εργασία και η υπό προϋποθέσεις απόλυση αλλοδαπών κρατουμένων -μέτρο που, σύμφωνα με τον υφυπουργό, έχει αξιοποιηθεί από 509 κρατούμενους- αποτελούν εργαλεία που μπορούν να συμβάλουν στην αποσυμφόρηση. Το κρίσιμο όμως είναι το αποτέλεσμα. Και το αποτέλεσμα σήμερα είναι: 130,5% πληρότητα.
Το ΠΑΣΟΚ έχει επιμείνει σε μια διαφορετική προσέγγιση: αποσυμφόρηση, ασφάλεια, αξιοπρεπείς συνθήκες κράτησης και πραγματική επανένταξη. Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση μέσα στις φυλακές πρέπει να ενισχυθούν, ώστε η έκτιση της ποινής να μην οδηγεί απλώς στην επιστροφή του ανθρώπου στην κοινωνία χωρίς εφόδια και προοπτική.
Ταυτόχρονα, απαιτείται ουσιαστική στελέχωση. Οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι δεν μπορούν να εργάζονται μονίμως υπό συνθήκες υπερπληθυσμού, εξάντλησης και αυξημένου κινδύνου. Οι πρόσφατες παρεμβάσεις μας για την Πάτρα κατέγραψαν ακριβώς αυτή την πίεση στην ασφάλεια εργαζομένων και κρατουμένων.
Χρειάζεται, τέλος, ισχυρή υγειονομική και ψυχιατρική κάλυψη, όπως και προγράμματα απεξάρτησης, εκπαίδευση, εργασία και οργανωμένη μετασωφρονιστική μέριμνα. Η επανένταξη δεν είναι «χαλαρή» αντεγκληματική πολιτική. Είναι πολιτική δημόσιας ασφάλειας, όταν μειώνει την υποτροπή και αποτρέπει την επιστροφή στο έγκλημα.
Έπειτα από επτά χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, δεν αρκεί πλέον η διαπίστωση ότι υπάρχει «διαχρονικό πρόβλημα». Η κυβέρνηση έχει την ευθύνη να παρουσιάσει χρονοδιάγραμμα, στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Οι φυλακές δεν μπορούν να είναι αποθήκες ανθρώπων. Οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι δεν μπορούν να καλύπτουν διαρκώς τα κενά ενός συστήματος υπό πίεση. Και η αποσυμφόρηση δεν μπορεί να παραμένει άλλη μία κυβερνητική εξαγγελία.
Γιατί στο 130,5% δεν περισσεύει πλέον χώρος. Περισσεύουν μόνο οι εξαγγελίες.
Βουλευτής Βοιωτίας του ΠΑΣΟΚ, τομεάρχης Προστασίας του Πολίτη
Δημοσιεύθηκε στο Καρφί το Σάββατο 26.09.2026
