Δεν γράφω αυτές τις σκέψεις ως πολιτικός αναλυτής, αλλά ως άνθρωπος που
εργάζεται καθημερινά στην ελεύθερη αγορά, στον χώρο της Δημιουργικής
Επικοινωνίας, μεγαλώνει οικογένεια και έχει επιλέξει εδώ και χρόνια να συμμετέχει
ενεργά στα κοινά. Αυτή η καθημερινή επαφή με την αγορά, την οικογένεια και την
πολιτική σε αναγκάζει να βλέπεις τα πράγματα πιο απλά: στο τέλος, η πολιτική
κρίνεται από το πώς ζει ο άνθρωπος την καθημερινότητά του.
Πριν από λίγες εβδομάδες η συζήτηση για πρόωρες εκλογές είχε ένταση. Σήμερα το
σενάριο αυτό φαίνεται να έχει απομακρυνθεί και ο Πρωθυπουργός επιμένει ότι οι
κάλπες θα στηθούν την άνοιξη του 2027. Στην πολιτική, όμως, οι απόλυτες
προβλέψεις είναι επικίνδυνες, ιδιαίτερα σε ένα τόσο ρευστό περιβάλλον. Για μένα το
κρίσιμο δεν είναι μόνο πότε θα γίνουν οι εκλογές, αλλά σε ποια κοινωνία θα γίνουν.
Και σήμερα η κοινωνία πιέζεται.
Ο Αύγουστος παραμένει για πολλούς μια μικρή ανάσα. Μόνο που αυτή η ανάσα είναι
πια ακριβή. Supermarket, καύσιμα, διόδια, ακτοπλοϊκά, αεροπορικά, μια απλή έξοδος
για μια οικογένεια. Ακόμη και όσοι περνούν τις διακοπές τους σε ένα οικογενειακό
σπίτι ή σε ένα εξοχικό συζητούν πόσο περισσότερο κοστίζει πλέον η καθημερινότητα.
Το βιώνω και ως γονιός. Η κόρη μου σπουδάζει στην Κόρινθο και μετακινείται
καθημερινά. Στη δική μας περίπτωση αυτό είναι ακόμη εφικτό. Σκέφτομαι όμως τις
οικογένειες των οποίων τα παιδιά πέρασαν στην Κομοτηνή, στην Κρήτη ή σε κάποιο
νησί. Εκεί η χαρά της επιτυχίας στις Πανελλαδικές συνοδεύεται από ένα δεύτερο
σπίτι: ενοίκιο, ρεύμα, supermarket, μετακινήσεις, εισιτήρια. Πίσω από την επιτυχία
ενός παιδιού αρχίζει συχνά ένα νέο οικονομικό άγχος.
Το ίδιο συμβαίνει και στην πραγματική οικονομία. Δεν αρκεί να υπάρχει εργασία.
Πρέπει η εργασία να μπορεί να εξασφαλίζει αξιοπρεπή ζωή. Και μια μικρή
επιχείρηση δεν αρκεί να έχει τζίρο· πρέπει να μπορεί να αναπνέει.
Πολλοί μικροί επιχειρηματίες κουβαλούν ακόμη οφειλές προηγούμενων ετών, από
την οικονομική κρίση, την πανδημία ή τις αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος. Πάνω σε
αυτές προστίθενται οι σημερινές υποχρεώσεις: ΦΠΑ, φόροι, ασφαλιστικές εισφορές,
μισθοδοσία, προμηθευτές, δόσεις, τράπεζες, servicers και funds.
Υπάρχουν εργαλεία ρύθμισης; Η κυβέρνηση θα απαντήσει «ναι». Είναι όμως αυτό το
«ναι» αρκετό;
Δεν αρκεί να υπάρχει μια ρύθμιση. Το ερώτημα είναι αν ο επαγγελματίας μπορεί
να την αντέξει.
Μια ρύθμιση που προσθέτει ακόμη μία υψηλή δόση στις τρέχουσες υποχρεώσεις δεν
λύνει πάντα το πρόβλημα. Χρειάζονται βιώσιμες διαδρομές επιστροφής στην
κανονικότητα, ώστε μια επιχείρηση που θέλει να είναι συνεπής να μπορεί να
επενδύσει, να προσλάβει, να αναπτυχθεί και όχι απλώς να επιβιώνει.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον διάβασα με ενδιαφέρον ένα άρθρο με τίτλο «ΠΑΣΟΚ:
Κι όμως αντέχει». Πράγματι, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δεν έφεραν την πτώση
που αρκετοί ανέμεναν. Αλλά το πραγματικό ερώτημα είναι αν αυτό αρκεί.
Για ένα κόμμα που φιλοδοξεί να αποτελέσει εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, η
αντοχή είναι προϋπόθεση, όχι προορισμός. Ο απογοητευμένος ψηφοφόρος δεν
μετακινείται αυτομάτως προς ένα άλλο κόμμα. Χρειάζεται θετικό λόγο για να το
επιλέξει.
Και αυτός ο λόγος δεν μπορεί να είναι ποιος φωνάζει περισσότερο απέναντι στην
κυβέρνηση. Η πραγματική πρόκληση για το ΠΑΣΟΚ δεν είναι να αποδείξει ότι
μπορεί να κάνει καλύτερη αντιπολίτευση, αλλά ότι μπορεί να κυβερνήσει καλύτερα:
με εφαρμόσιμο σχέδιο για εισόδημα, κατοικία, παιδεία, υγεία, επιχειρηματικότητα,
φορολογία και μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία για βιώσιμες επιχειρήσεις.
Υπάρχει ένας μεγάλος κόσμος που δεν ανήκει σήμερα σε κανέναν. Εργαζόμενοι που
πιστεύουν στην ελεύθερη οικονομία αλλά απαιτούν κοινωνικό κράτος. Μικροί
επιχειρηματίες που δεν ζητούν προνόμια αλλά σταθερούς κανόνες. Νέοι που θέλουν
απλώς να ξέρουν αν μπορούν να χτίσουν τη ζωή τους εδώ.
Αυτόν τον κόσμο θα κερδίσει όποιος πρώτα τον ακούσει.
Οι εκλογές μπορεί να αργούν. Οι αποφάσεις όμως ήδη διαμορφώνονται στην
καθημερινότητα: στο supermarket, στη δουλειά, στην επιχείρηση, στο πανεπιστήμιο,
στο σπίτι. Εκεί θα κριθεί η κυβέρνηση. Εκεί θα κριθεί το ΠΑΣΟΚ, όπως και κάθε
άλλη πολιτική πρόταση.
Ο Αύγουστος μάς δίνει ακόμη λίγες ημέρες ανάσας. Μετά έρχεται ο Σεπτέμβριος.
Και μαζί του επιστρέφει η πραγματικότητα — και πολύ πιο έντονα, η πολιτική.
Γιώργος Δαουλάρης
Εργαζόμενος στη Δημιουργική Επικοινωνία
Επικεφαλής της δημοτικής παράταξης «Δάφνη–Υμηττός | Πόλη Φωτεινή»
