Κάθε δημοκρατία αποκαλύπτει τον πραγματικό της χαρακτήρα όχι όταν όλα λειτουργούν ομαλά, αλλά όταν οι θεσμοί καλούνται να ελέγξουν την εξουσία. Εκεί δοκιμάζεται η αντοχή του κράτους δικαίου, η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος και τελικά η εμπιστοσύνη των πολιτών.
Η δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί γύρω από τις έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο συγκεκριμένες υποθέσεις ή πρόσωπα. Αφορά το αν έχουμε αποδεχτεί ότι η λογοδοσία αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της δημοκρατίας ή αν εξακολουθούμε να τη θεωρούμε απειλή όταν πλησιάζει τα κέντρα εξουσίας.
Για δεκαετίες, η Ευρώπη επένδυσε δισεκατομμύρια ευρώ στη συνοχή, την ανάπτυξη και τη σύγκλιση των κρατών-μελών της. Μαζί με τους πόρους, όμως, έπρεπε να οικοδομηθούν και μηχανισμοί ελέγχου. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (European Public Prosecutor’s Office) δημιουργήθηκε ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο: για να διασφαλίζει ότι το ευρωπαϊκό δημόσιο χρήμα υπηρετεί τον πολίτη και όχι ιδιωτικά ή πολιτικά συμφέροντα.
Σε μια ώριμη δημοκρατία, η έναρξη μιας έρευνας δεν συνιστά καταδίκη. Συνιστά όμως υποχρέωση διερεύνησης. Γι’ αυτό και το ζητούμενο δεν είναι να υπερασπιζόμαστε ή να καταδικάζουμε πρόσωπα πριν αποφανθεί η Δικαιοσύνη. Το ζητούμενο είναι να υπερασπιζόμαστε την ανεξαρτησία των θεσμών που έχουν την ευθύνη να αναζητήσουν την αλήθεια.
Η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά τις συνέπειες της δυσπιστίας προς το πολιτικό σύστημα. Η κρίση των προηγούμενων ετών δεν ήταν μόνο οικονομική. Ήταν κρίση αξιοπιστίας. Και η αξιοπιστία δεν αποκαθίσταται με διακηρύξεις. Αποκαθίσταται όταν οι κανόνες ισχύουν για όλους, χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς προνομιακή μεταχείριση.
Η παρουσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας υπενθυμίζει ακριβώς αυτό: ότι στην Ευρώπη του 21ου αιώνα η δημοκρατική νομιμοποίηση δεν εξαντλείται στην κάλπη. Συμπληρώνεται από τη διαφάνεια, τον έλεγχο και τη λογοδοσία.
Αν θέλουμε πραγματικά ισχυρούς θεσμούς, δεν πρέπει να φοβόμαστε τον έλεγχο. Πρέπει να φοβόμαστε την απουσία του. Γιατί η δημοκρατία δεν αποδυναμώνεται όταν ερευνά. Αποδυναμώνεται όταν σιωπά.
Περιφερειακ;ς σύμβουλος Βορείου Τομέα Αθηνών
