ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ: ΠΩΣ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΒΑΦΤΙΖΕΙ ΤΟ ΚΡΕΑΣ, ΨΑΡΙ

 

Τα πέντε σκοτεινά σημεία για τις συντάξεις

Κρυφές περικοπές στις συντάξεις περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας για την ασφαλιστική μεταρρύθμιση.

 

Παρά τις διαβεβαιώσεις των αρμοδίων κυβερνητικών παραγόντων περί προστασίας των συντάξεων και περιορισμένων παρεμβάσεων, η επίμαχη νομοθετική ρύθμιση, η οποία αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή εντός των επομένων ημερών, περιλαμβάνει σκοτεινά σημεία που -σύμφωνα με ειδικούς στην κοινωνική ασφάλιση- θα οδηγήσουν στη δραστική μείωση συντάξεων, είτε άμεσα είτε σταδιακά.

 

Αναλυτικότερα:

 

1. Η κυβέρνηση υποστηρίζει, με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα, ότι οι νέες συντάξεις για μισθωτούς με μηνιαίες απολαβές έως 1.000 ευρώ, σε ποσοστό 80%, θα είναι υψηλότερες από τις σημερινές, παρά τα νέα, χαμηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης. Ωστόσο, τα ποσοστά αναπλήρωσης δεν έχουν καθοριστεί με απόλυτη ακρίβεια, κάτι που σημαίνει ότι υπάρχει ακόμα ζήτημα υπολογισμού των νέων συντάξεων. Επιπλέον, κοινό τόπο αποτελεί η εκτίμηση ότι οι νέοι συντελεστές, που θα καθορίζουν στο μέλλον τα ποσοστά αναπλήρωσης των συντάξεων, θα είναι περιορισμένοι κατά περίπου 30% σε σχέση με εκείνους που προβλέπονται από τοn νόμο Λοβέρδου – Κουτρουμάνη (ν.3863/2010). Εξάλλου, δεν παρέχονται διευκρινίσεις σχετικά με την αξιοποίηση ή όχι του συνόλου του εργασιακού βίου του ασφαλισμένου για τον υπολογισμό στο εξής της σύνταξής του, ούτε όμως και για τη χρονική αφετηρία, βάσει της οποίας έγιναν οι υπολογισμοί από το υπουργείο Εργασίας (π.χ. το 2000, το 2008, το 2011). Επίσης, σύμφωνα με τους ειδικούς, οι υπολογισμοί του υπουργείου είχαν ως βάση μέσο μισθό 1.000 ευρώ, όταν εξαιτίας της μείωσης αποδοχών παρατηρείται υποχώρηση του μέσου μισθού στα 600 ευρώ, στο σύνολο του εργασιακού βίου.
2. Η κυβέρνηση εκφράζει την πεποίθηση ότι η προσωπική διαφορά που θα προκύψει στις κύριες συντάξεις από τον επανυπολογισμό τους με νέους, χαμηλότερους συντελεστές, όχι μόνο θα διατηρηθεί έως το 2018, αλλά οι συντάξεις θα αυξηθούν.

Πρόκειται, κυριολεκτικά, για υπόθεση εργασίας και όχι για δέσμευση. Όπως εκτιμάται, στόχος της κυβέρνησης με τον επανυπολογισμό όλων των συντάξεων είναι να αποφύγει τον σκόπελο των δικαστικών αποφάσεων περί αντισυνταγματικότητας των περικοπών που έχουν ήδη γίνει τα προηγούμενα χρόνια. Παράλληλα, προκειμένου να αυξηθούν οι συντάξεις απαιτείται δραστική αλλαγή της πορείας της εθνικής οικονομίας. Κάτι που με τα σημερινά δεδομένα αλλά και τις μελλοντικές προβολές δεν δείχνει εφικτό. Επομένως, είναι ορατός ο κίνδυνος περαιτέρω μείωσης των κύριων συντάξεων.

3. Η εθνική σύνταξη «κλείδωσε» στα 384 ευρώ. Πρόκειται για μισή αλήθεια. Η βασική σύνταξη θα ανέλθει στα 384 ευρώ μόνο για όσους έχουν 20 έτη ασφάλισης και άνω. Για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται των 20 η εθνική σύνταξη θα μειώνεται κατά 2%. Συνεπώς, για τις περιπτώσεις 15ετίας η μείωση θα είναι της τάξης του 10%, με την εθνική σύνταξη αυτόματα να υποχωρεί στα επίπεδα των 345 ευρώ. Στο ενδεχόμενο αυτό και με δεδομένο ότι ο ασφαλισμένος έχει συντάξιμες αποδοχές ίσες με τον κατώτατο μισθό στον ιδιωτικό τομέα (δηλαδή 586 ευρώ μικτά), τότε προκύπτει ότι η κύρια σύνταξη θα φτάνει μόλις στα 422 ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι έως τον περασμένο Αύγουστο, πριν δηλαδή προωθηθεί η «εγκύκλιος Χαϊκάλη» που τοποθέτησε την κατώτατη σύνταξη στα 392 ευρώ, το ΙΚΑ χορηγούσε κατώτατη σύνταξη στα 486 ευρώ, άρα η σημερινή που προκύπτει πάντα για τις περιπτώσεις 15ετίας είναι κατά 13% μικρότερη. Αντιστοίχως, αν ο υπολογισμός γίνει με συντάξιμες αποδοχές που φτάνουν στα 800 ή στα 1.000 ευρώ. Η κύρια σύνταξη υποχωρεί στα επίπεδα των 438 ευρώ στην πρώτη περίπτωση και στα 460 ευρώ στη δεύτερη.
4. Καμία επικουρική μικρού ή μέσου συνταξιούχου δεν θα μειωθεί. Θα υπάρξουν περιορισμένες αναπροσαρμογές για περίπου 260.000 συνταξιούχους, που αποτελούν το 10% του συνόλου. Ωστόσο, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει τον ακριβή αριθμό των θιγομένων, δεδομένου ότι δεν έχει καθοριστεί το δίχτυ ασφαλείας που θα αποτελεί άθροισμα της κύριας και της επικουρικής ασφάλισης. Πληροφορίες αναφέρουν ότι ήδη έχει υποχωρήσει στα 1.300 από τα 1.400 ευρώ που είχε προσδιορίσει αρχικά η κυβέρνηση, με αποτέλεσμα τη διεύρυνση του αριθμού των θιγομένων. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι -σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος «ΗΛΙΟΣ» του υπουργείου Εργασίας- 000 συνταξιούχοι εισπράττουν πάνω από 2.000 ευρώ από συντάξεις γήρατος, χηρείας, αναπηρίας, μερίσματα κ.λπ., ενώ 825.638 λαμβάνουν κύρια σύνταξη από 1.000 και πάνω. Συνολικά καταβάλλονται 1.649.599 επικουρικές συντάξεις. Εξ αυτών, γήρατος είναι 1.223.352 και κατηγοριοποιούνται ως εξής: α) έως 500 ευρώ λαμβάνουν 1.213.091 συνταξιούχοι, β) από 500 έως 1.000 ευρώ λαμβάνουν 9.917 συνταξιούχοι και γ) από 1.000 έως 1.500 ευρώ λαμβάνουν 330 δικαιούχοι. Καθίσταται σαφές ότι το άθροισμα των ποσών αυτών (κύριας και επικουρικής) ξεπερνά σε πολλές περιπτώσεις το δίχτυ ασφαλείας που πρόκειται να τεθεί. Παράλληλα, εάν η κυβέρνηση υιοθετήσει την απαίτηση του ΔΝΤ για καθιέρωση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος, τότε ανοίγει παράθυρο για διαρκείς περικοπές, δεδομένου ότι το κράτος αποσύρεται από τη χρηματοδότηση της επικουρικής ασφάλισης.
5. H κυβέρνηση χαρακτηρίζει ανακριβείς τις πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες το ΕΚΑΣ θα καταργηθεί προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία με τους δανειστές, δεδομένου ότι ήδη υπάρχει νόμος, ο οποίος προβλέπει τη σταδιακή κατάργησή του έως το 2019 και την αντικατάστασή του από την εθνική σύνταξη. Πρόκειται, επίσης, για τη μισή αλήθεια. Ο νόμος υπάρχει, όμως δεν προσδιορίζει το ετήσιο ποσοστό περικοπής δικαιούχων. Μόνο φέτος, βάσει όσων έχουν συμφωνηθεί, ο αριθμός των δικαιούχων θα μειωθεί κατά 20%. Το επόμενο έτος, όμως, η καταβολή του ειδικού επιδόματος θα διακοπεί στο 70% των δικαιούχων. Το 10% των δικαιούχων θα λάβει το ΕΚΑΣ και το 2018, οπότε σταματά οριστικά η καταβολή του. Ο στόχος που επιτυγχάνεται είναι διττός: αφενός μεν ο προϋπολογισμός αποφεύγει από το 2017 υψηλή δαπάνη, αφετέρου δε η αντικατάσταση του ΕΚΑΣ από την εθνική σύνταξη θα σημαίνει λιγότερα σε λιγότερους. Σήμερα οι δικαιούχοι του ειδικού επιδόματος υπολογίζονται σε περίπου 350.000 και η δαπάνη ανέρχεται στα 950 εκατομμύρια ευρώ
6. Ρεπορτάζ: Δημήτρης Κωστάκος