Η βραδιά της 4ης Οκτωβρίου 2009 ήταν μαγική για τον κόσμο της δημοκρατικής παράταξης. Ο εν πολλοίς απρόσμενος θρίαμβος του ΠΑΣΟΚ και του Γιώργου Παπανδρέου θύμισε «μέρες του ’81». Αν και τα σύννεφα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης είχαν αρχίσει να προβάλλουν απειλητικά πάνω από τον ευρωπαϊκό αλλά και τον αττικό ουρανό, στο στρατόπεδο της δημοκρατικής παράταξης περίσσευαν τα χαμόγελα και η αισιοδοξία για το αύριο.
Επιτυχημένη
Το εκλογικό αποτέλεσμα άλλωστε δεν προέκυψε ως «φυσικό φαινόμενο». Υπήρξε το τελικό αποτέλεσμα μιας επιτυχημένης, όπως αποδείχτηκε, στρατηγικής, που άρχισε να εκδιπλώνεται από τις αρχές του 2009. Όταν, με επίσημη δήλωση του τότε εκπροσώπου Τύπου του Κινήματος Γιώργου Παπακωνσταντίνου, τονίστηκε ότι η μόνη λύση στο αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί από τη ραγδαία φθορά της κυβέρνησης της ΝΔ και προσωπικά του τότε πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, που επιτεινόταν από την οριακή κοινοβουλευτική της πλειοψηφία και τις εσωκομματικές έριδες, ήταν η άμεση προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία.
Ήταν η απάντηση στην όψιμη πρόσκληση του τότε πρωθυπουργού για συναίνεση, προκειμένου να καλύψει τη δική του αναβλητικότητα και αδυναμία. Η νίκη του ΠΑΣΟΚ στις ευρωεκλογές του Ιουνίου που ακολούθησαν, η πρώτη μετά το 2000, αποτέλεσε προμήνυμα για την επερχόμενη κυβερνητική αλλαγή και ώθησε την ηγεσία του Κινήματος να προχωρήσει στο επόμενο βήμα.
Στα τέλη Ιουλίου, λίγο πριν από τις θερινές διακοπές, μιλώντας σε κομματικό ακροατήριο, ο Γιώργος Παπανδρέου προανήγγειλε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν θα ψήφιζε, τον Φεβρουάριο του επόμενου χρόνου, τον Κάρολο Παπούλια για μια δεύτερη θητεία στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Επρόκειτο καθαρά για κίνηση τακτικής, με σκοπό την επιτάχυνση των εξελίξεων, αφού, όπως ξεκαθαρίστηκε, το ΠΑΣΟΚ θα ψήφιζε τον Πρόεδρο -ιστορικό στέλεχος του Κινήματος άλλωστε-, αλλά μετά τις εκλογές.
Απόδραση
Ο κλοιός είχε πια αρχίσει να σφίγγει για την ετοιμόρροπη κυβέρνηση. Η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες καθίστατο μονόδρομος, αλλά και ένας εύσχημος τρόπος για τον τότε πρωθυπουργό να αποδράσει, καθώς έβλεπε το «τσουνάμι» που ερχόταν.
Από τα τέλη Αυγούστου είχε αρχίσει να προετοιμάζεται το έδαφος, με διάφορους προπομπούς, όπως ο τότε υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γιώργος Σουφλιάς.
Πολλοί ωστόσο ξαφνιάστηκαν από την ταχύτητα των εξελίξεων, όταν στις 2 Σεπτεμβρίου, με μεγάλη μερίδα πολιτών να απολαμβάνουν ακόμη τις διακοπές τους, ο Κώστας Καραμανλής επισκεπτόταν τον Κάρολο Παπούλια, για να του ζητήσει την πρόωρη διάλυση της Βουλής.
Ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε την παγκόσμια οικονομική κρίση και τις δυσμενείς συνέπειές της στη χώρα μας, χωρίς όμως και πάλι να αποκαλύψει την πραγματική διάσταση, δηλαδή τον πλήρη δημοσιονομικό εκτροχιασμό, όπως δεν το έπραξε και σε όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, παρότι προκλήθηκε από τον Γιώργο Παπανδρέου, στην τηλεμαχία των πολιτικών αρχηγών.
Η προκήρυξη των εκλογών ωστόσο ανέδειξε τις βαθιές εσωκομματικές πληγές στη συντηρητική παράταξη, που υπέβοσκαν καιρό, σχεδόν από την επομένη των προηγούμενων εκλογών.
Η απόφαση του πρωθυπουργού, άλλωστε, δεν άρεσε σε πολλούς και ιδιαίτερα στους βουλευτές της τότε πλειοψηφίας. Την τελευταία στιγμή, μάλιστα, απετράπη διάβημα 40 βουλευτών, που μετείχαν στο Β’ Θερινό Τμήμα της Βουλής.
Πριν καλά καλά δε θυροκολληθεί το διάταγμα διάλυσης της Βουλής, ο πρώην υπουργός και ξάδελφος του πρωθυπουργού, Μιχάλης Λιάπης, εξαπέλυε «βόμβα μεγατόνων» δηλώνοντας ότι δεν πρόκειται να λάβει μέρος στις εκλογές, καθώς θεωρούσε την προκήρυξή τους «ιστορικό λάθος για τη χώρα και ατόπημα για την παράταξη» την απόφαση του ξαδέλφου του πρωθυπουργού.
Ακολούθησαν η πρώην πρόεδρος της Βουλής Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, ο πρώην πανίσχυρος υπουργός Τύπου Θεόδωρος Ρουσόπουλος, που είχε ήδη ανακοινώσει την αποχώρησή του από την πολιτική, καθώς και πρόσωπα των οποίων τα ονόματα είχαν εμπλακεί σε υποθέσεις σκανδάλων, όπως οι Γιώργος Βουλγαράκης, Σάββας Τσιτουρίδης, Πέτρος Δούκας και Αριστοτέλης Παυλίδης. Λίγο πριν από την ανακοίνωση των ψηφοδελτίων, ανακοίνωσε ότι αποσύρεται και ο πρώην υπουργός Βασίλης Μαγγίνας, του οποίου το όνομα είχε επίσης εμπλακεί σε σκάνδαλο.
Σημίτης
Εκπλήξεις όμως υπήρξαν και στο ΠΑΣΟΚ, καθώς ανακοινώθηκε ότι δεν θα περιληφθεί στα ψηφοδέλτια ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης.
Επιβεβαιώθηκε έτσι η ρήξη στη σχέση του με τον διάδοχό του. Ακολούθησαν πρώην υπουργοί των κυβερνήσεών του, όπως οι Αλέκος Παπαδόπουλος, Χρίστος Βερελής, Γιώργος Πασχαλίδης και ο Άκης Τσοχατζόπουλος.
Αλλά και στον ΣΥΡΙΖΑ υπήρξαν ανακατατάξεις, με την αποχώρηση του Αλέκου Αλαβάνου, έπειτα από ενεργό παρουσία 30 και πλέον χρόνων, που άνοιξε τον δρόμο για τον Αλέξη Τσίπρα.
Ρεύμα
Τίποτα πάντως δεν μπορούσε να σταματήσει το ρεύμα υπέρ του ΠΑΣΟΚ, που αυξανόταν διαρκώς.
Απέναντι σε μια φθαρμένη ΝΔ, που σπαρασσόταν στο εσωτερικό της και δεν είχε να προσφέρει καμία προοπτική, η καμπάνια του Γιώργου Παπανδρέου διαπνεόταν από αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία.
Η φράση «λεφτά υπάρχουν», για την οποία υπήρξε τόση σπέκουλα στη συνέχεια, παρότι εξηγήθηκε επαρκώς η ακριβή της έννοια, απέπνεε αυτή ακριβώς τη θετική διάσταση της προεκλογικής καμπάνιας του ΠΑΣΟΚ, κάνοντας πολλούς, ακόμη και ουδέτερους όπως ο αείμνηστος δημοσιογράφος Γιώργος Δελαστίκ, να κάνουν λόγο για κλίμα και ρεύμα ενός άλλου Οκτωβρίου, του 1981.
Συνέπειες
Το τελικό αποτέλεσμα πάντως ξεπέρασε κάθε προσδοκία, ξαφνιάζοντας και τους πιο αισιόδοξους. Μεταγενέστερες αναλύσεις απέδωσαν τη διψήφια διαφορά στη μαζική αποχή δυσαρεστημένων ψηφοφόρων της ΝΔ.
Όπως και να ’χει, οι εκτιμήσεις για «ρεύμα ’81» επαληθεύτηκαν και σε έναν βαθμό ξεπεράστηκαν, τουλάχιστον ως προς τη διαφορά.
Το ΠΑΣΟΚ έλαβε 43,9% και 160 έδρες, ενώ το αποτέλεσμα ήταν σοκ για τη ΝΔ, της οποίας το ποσοστό (33,4% και 91 έδρες) ήταν το πιο χαμηλό στη μέχρι τότε ιστορία της, πιο χαμηλό και από εκείνο του Οκτωβρίου 1981.
Άμεση συνέπεια της συντριβής ήταν η ανακοίνωση παραίτησης του Κώστα Καραμανλή και από την προεδρία του κόμματος, το ίδιο κιόλας βράδυ.
Από τη συντριβή της ΝΔ επωφελήθηκε ο ΛΑΟΣ του Γιώργου Καρατζαφέρη, που εξασφάλισε την είσοδό του στη Βουλή, με το εμφαντικό 5,63% και 15 έδρες. Στα βουλευτικά έδρανα του νέου κόμματος βρέθηκαν για πρώτη φορά οι νυν υπουργοί της ΝΔ Μάκης Βορίδης, Άδωνης Γεωργιάδης και Θάνος Πλεύρης, αλλά και ο Κυριάκος Βελόπουλος.
Για πρώτη φορά βρέθηκε στη Βουλή και ο Αλέξης Τσίπρας, ως επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ, που έλαβε 4,6% και 13 έδρες, τελευταίο σε κοινοβουλευτική δύναμη, ενώ σταθερά στην τρίτη θέση αναδείχθηκε το ΚΚΕ, με 7,5% και 21 έδρες.
Σε ό,τι αφορά τους επικεφαλής στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας, βρίσκουμε τον Γιάννη Ραγκούση από το ΠΑΣΟΚ, τους αείμνηστους Δημήτρη Σιούφα, Κώστα Καζάκο και Βασίλη Μουλόπουλο σε ΝΔ, ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ, αντίστοιχα, και τον πρώην διοικητή, πρέσβη Γιάννη Κοραντή από τον ΛΑΟΣ.
