Η αριστεία σε διωγμό

Του Μπάμπη Γριμπάμπη*

Ο νέος υπουργός Παιδείας στις πρόσφατες προγραμματικές δηλώσεις στη Βουλή, αναφέρθηκε στις αλλαγές που προγραμματίζει το υπουργείο του, σε όλη την κλίμακα της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Πολλές από αυτές, δεν κινούνται σε σύγχρονη και προοδευτική κατεύθυνση, αλλά συνιστούν μια απροκάλυπτη επιστροφή στο κακό παρελθόν, που ζήσαμε τα τελευταία χρόνια.

Η κατάργηση των Συμβουλίων σε Α.Ε.Ι. και Τ.Ε.Ι., η επαναφορά της «αιωνιότητας» των φοιτητών, η κατάργηση της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, η αμφισβήτηση των πειραματικών σχολείων κ.λπ., είναι μερικά από τα προτεινόμενα μέτρα, με τα οποία η κυβέρνηση θα ακυρώσει, ό,τι έστω και στοιχειωδώς καλό, έκαναν οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Ειδικά για την προτεινόμενη κατάργηση των πρότυπων πειραματικών  σχολείων, δόθηκε η εξήγηση ότι οι μαθητές, είτε αριστεύσουν στις εισαγωγικές εξετάσεις, είτε όχι, θα έχουν ψυχολογικά προβλήματα, οι μεν πρώτοι αν αποτύχουν σε μεταγενέστερη φάση, οι δε δεύτεροι επειδή απέτυχαν ήδη από την πρώτη φορά.

Η αμφισβήτηση των πρότυπων πειραματικών σχολείων και της έννοιας της σχολικής αριστείας, συνιστά μια τάση ισοπέδωσης και εξισωτισμού προς τα κάτω, ξένη προς τις σύγχρονες αντιλήψεις της άμιλλας και του συναγωνισμού και θυμίζουν καταστάσεις άλλων καθεστώτων με παρόμοιες πολιτικές, που κατέρρευσαν στο τέλος του εικοστού αιώνα. Οι αρχαίοι Έλληνες μεγαλούργησαν, γιατί ήταν πρωτοπόροι στην έρευνα, την ανακάλυψη, την εξωστρέφεια και τον ανταγωνισμό και είχαν ως σύνθημα το «αιέν  αριστεύειν».

Σήμερα η ρήση αυτή ηχεί παράξενα σε μια κοινωνία, που έχει κυριευθεί από το λαϊκιστικό λόγο και έχει κατεβάσει πολύ χαμηλά τον πήχη της ανταγωνιστικότητας. Η αρχαία φιλοσοφία της αριστείας, έχει δώσει τη θέση της στην ανατολικής προέλευσης φιλοσοφία της ήσσονος προσπάθειας, της φυγοπονίας και του καιροσκοπισμού.

Στο χώρο της εκπαίδευσης και ειδικότερα στο χώρο των Α.Ε.Ι. και Τ.Ε.Ι., από τη μεταπολίτευση και μετά, επεκράτησε ένα ιδιότυπο καθεστώς, γεμάτο παθογένειες και από την κυριαρχία της έδρας του παρελθόντος, φθάσαμε στην κυριαρχία συνδικαλιστικών ομάδων φοιτητών και διοικητικών υπαλλήλων, οι οποίες με δυναμικό τρόπο, μπορούν να αποφασίζουν πότε θα συνεδριάζει η Σύγκλητος και πότε θα διδάσκουν οι καθηγητές. Το ερευνητικό έργο γίνεται από κονδύλια της Ε.Ε. και κατά κανόνα δεν υπάρχει διασύνδεση της έρευνας με την αγορά, από την οποία θα αντλούσαν σημαντικούς πόρους τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, από την αξιοποίηση καινοτομικών προϊόντων.

Σε αντίστιξη, στις Η.Π.Α., ο πρόεδρος Ομπάμα, προωθεί  ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, με την εισαγωγή του συστήματος O.E.R. [Open Education Resources], που προβλέπει την ελεύθερη πρόσβαση στη Μεγάλη Κοινή Βιβλιοθήκη, από την οποία θα μπορεί ο καθένας να λαμβάνει δωρεάν οποιαδήποτε μορφή γνώσης. Αυτό σημαίνει ριζική αλλαγή των εκπαιδευτικών συστημάτων και των παραδοσιακών τρόπων διδασκαλίας, συμπεριλαμβανομένης και της διδασκαλίας από απόσταση [Distance Education].

Στη χώρα μας, που κατάντησε το μαύρο πρόβατο της Ευρώπης τα τελευταία χρόνια, έχει ένα προβληματικό εκπαιδευτικό σύστημα, γεμάτο παθογένειες, που είναι μακριά  από τις απαιτήσεις της σημερινής παγκοσμιοποιημένης εποχής μας. Και η ελληνική κοινωνία, παραζαλισμένη τα τελευταία πέντε χρόνια από τα δεινά των μνημονίων, βρίσκεται σε πλήρη σύγχυση, αντιδρά σπασμωδικά, αναζητεί την ελπίδα και είναι έτοιμη να δεχθεί ότι της  προσφέρει ο λαϊκιστικός λόγος, από όλο το πολιτικό φάσμα. Προς το παρόν πάντως, δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη τι είναι προοδευτικό και τι συντηρητικό, τι είναι σύγχρονο και τι αναχρονιστικό και τέλος τι είναι λαϊκό και τι λαϊκιστικό.

*Ο Μπάμπης Γριμπάμπης είναι οικονομολόγος, συγγραφέας του βιβλίου ΄΄η κρίση…και η κρίση μας [Εκδόσεις Περίπλους].