Ειδησεογραφικό site

Αιώνες… μπροστά από την εποχή του το ψηφιδωτό της Αμφίπολης – Μενδώνη: Θα αποκατασταθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό το ψηφιδωτό – Τι γράφει ο ξένος Τύπος

Με αρχαιολογικό «κρεσέντο» παρομοίασε η κυρία Μενδώνη τις διαδοχικές αποκαλύψεις από τον Τύμβο Καστά. Φυσικά, η μέχρι στιγμής κορύφωση αυτής της δραματικής έντασης των ευρημάτων είναι το ψηφιδωτό αριστούργημα του δεύτερου θαλάμου, το οποίο αποκαλύφθηκε πλήρως χθες.

Η κυρία Λίνα Μενδώνη, γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού, κατά την ενημερωτική συνεδρία με εκπροσώπους των ΜΜΕ στο Μουσείο της Αμφίπολης, τόνισε ότι «η σημαντικότητα του μνημείου ανεβαίνει με την αποκάλυψη του ψηφιδωτού». Πολύ επιγραμματικά, αυτό σημαίνει ότι, ανεξαρτήτως του τι θα ακολουθήσει κατά την ανασκαφή του επόμενου και πιθανώς τελευταίου ταφικού θαλάμου, αρκούν και μόνο τα έως τώρα ευρήματα για να αναδείξουν τον Τάφο Καστά σε ένα μνημείο χάρη στο οποίο γράφεται από την αρχή η ιστορία της ελληνικής αρχαιότητας. Ή, αν μη τι άλλο, προστίθενται νέα κεφάλαια στην αρχαιολογική και καλλιτεχνική γνώση για τον 4ο π.Χ αιώνα.

Η αποτίμηση του ψηφιδωτού μπορεί να γίνει προς δύο κατευθύνσεις: Πρώτον, το συμβολισμό του που το συνδέει, σχεδόν απευθείας, με τη δυναστεία των Τημενιδών, δηλαδή με τον Φίλιππο Β’ και τον Μέγα Αλέξανδρο. Δεύτερον, με την ασύλληπτη πρωτοπορία του καλλιτέχνη που το σχεδίασε, καθώς η προσπάθεια απόδοσης της τρίτης διάστασης, δηλαδή του βάθους και μιας, υποτυπώδους έστω, προοπτικής με φωτοσκιάσεις κ.λπ. προηγείται της εποχής της. Και μάλιστα όχι κατά μερικά χρόνια ή δεκαετίες, αλλά κατά αρκετούς αιώνες.

Οι τάφοι «της Περσεφόνης» και «της Ευρυδίκης» στη Βεργίνα αποδεικνύουν ότι το μοτίβο της Αρπαγής ήταν προσφιλές στην διακόσμηση βασιλικών μακεδονικών τάφων και προφανώς συνδέεται με τις μυστηριακές λατρείες του Κάτω Κόσμου, τον ορφισμό κ.ο.κ. Ο εκάστοτε βασιλιάς των Μακεδόνων ήταν, εξ ορισμού, και αρχιερέας, επομένως τόσο ο Φίλιππος όσο και ο Αλέξανδρος είχαν ιδιαίτερη σχέση με τα σύμβολα αυτού του αρχαίου αποκρυφισμού.

Η δαπάνη της κατασκευής του Τύμβου στο Λόφο Καστά θα μπορούσε να καλυφθεί μόνο με χρήματα που προήλθαν από τα λάφυρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Και μόνο ένα πρόσωπο άμεσα συνδεόμενο με τον Μακεδόνα ηγέτη θα μπορούσε να φιλοδοξεί την ταύτιση με τη δυναστεία των Τημενιδών μέσω του μεγαλοπρεπούς ταφικού μνημείου. Όπως δηλώνεται έμμεσα από το ίδιο το ψηφιδωτό, αυτός που παράγγειλε την ανέγερση του Τύμβου επιθυμούσε να υπογραμμίσει εις τους αιώνες των αιώνων την συγγένειά του με τον Μέγα Αλέξανδρο -συγγένεια όχι απαραίτητα εξ αίματος. Η πολιτική ταύτιση ήταν αρκετή.

Επίσης, μόνο κάποιος που είχε την αξίωση να θεωρείται περίπου ισότιμος του Μεγάλου Αλεξάνδρου θα προσελάμβανε τον κορυφαίο καλλιτέχνη της εποχής για να επιμεληθεί τη διακόσμηση του Τύμβου. Διότι είναι σαφές ότι το χέρι που σχεδίασε την παράσταση στο ψηφιδωτό της Περσεφόνης ανήκε σε μια μεγαλοφυΐα Η απόδοση των λεπτομερειών της σύνθεσης μαρτυρούν το πόσο ανήσυχο και τολμηρό πνεύμα ήταν αυτός που συνέλαβε την εικόνα της Αρπαγής -αλλά και πόσο άξιος ήταν, βέβαια, ο ψηφοθέτης που εξετέλεσε το σχέδιο στο δάπεδο του Τύμβου, χρησιμοποιώντας φυσικά και όχι επεξεργασμένα βότσαλα.

Το ότι η σύνθεση είναι ελαφρώς άνιση, με το πάνω και δεξιό άκρο να σφύζουν από περιεχόμενο σε σύγκριση με την αριστερή πλευρά που έχει περισσότερο «αέρα» δεν καταλογίζεται ως ατέλεια. Ούτε βέβαια το ότι το άρμα είναι στραμμένο λοξά προς τον θεατή ενώ ο ψυχοπομπός Ερμής φαίνεται να τρέχει προς τα αριστερά. Εκείνο που έχει σημασία είναι τα επιμέρους στοιχεία, όπως η απελπισμένη έκφραση της Περσεφόνης, η τραγική ένταση με το υψωμένο αριστερό της χέρι που φτάνει ως το απώτατο άκρο του πλαισίου -και οριακά καλύπτεται από αυτό.

Η συμμετρία ανάμεσα στην Περσεφόνη και τον Ερμή έγκειται στην τρισδιάστατη απόδοση της μορφής τους. Και αυτό είναι αξιοθαύμαστο, καθώς οι καλλιτέχνες είχαν μεν αρχίσει να διερευνούν το πώς θα αποτυπώσουν το βάθος ήδη από την αρχαιότητα -ακόμη και ο Αριστοτέλης γράφει για «σκηνογραφία». Όμως, η προοπτική είναι ένα θέμα που απασχολεί την Αναγέννηση, καθώς τότε, περίπου δέκα αιώνες μετά από το ψηφιδωτό του Τύμβου Καστά, οι εικαστικοί καλλιτέχνες θέλησαν να ξεφύγουν από την ισοπέδωση του βάθους την οποία είχε καθιερώσει η βυζαντινή τέχνη.

Εάν το συμπαγές χρυσό φόντο της βυζαντινής εικονογραφίας με τις δισδιάστατες και αφαιρετικές μορφές υποβάθμιζε τα γήινα και έδινε έμφαση στα υπερβατικά, θεϊκά κ.λπ. στοιχεία, η φροντίδα για ακριβή αποτύπωση του τρισδιάστατου χώρου έδειχνε το αντίθετο: Την ομορφιά και την περιπλοκότητα του πραγματικού κόσμου. Πιθανότατα από εδώ και πέρα οι ιστορικοί της τέχνης θα αναφέρονται στο ψηφιδωτό της Αμφίπολης σαν προπομπό της Αναγέννησης.

Μενδώνη: Το ψηφιδωτό της Αμφίπολης θα αποκατασταθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό

Οι αρχαιολόγοι και οι συντηρητές στην Αμφίπολη θα μπορέσουν να αποκαταστήσουν σε πολύ μεγάλο βαθμό το εντυπωσιακό ψηφιδωτό που αποκαλύφθηκε στο δεύτερο θάλαμο του Τύμβου Καστά, σύμφωνα με όσα δήλωσε η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη σε πρωινή εκπομπή το Σκάι.

Η ίδια σημείωσε πως από τις μέχρι τώρα έρευνες έχουν βρεθεί αρκετά τμήματα που έχουν αποκοπεί από το ψηφιδωτό, ορισμένα εκ των οποίων έχουν μήκος έως και 20 εκατοστά, αλλά και μεμονωμένες ψηφίδες. Ωστόσο, πρόσθεσε πως το έργο αποκατάστασης θα απαιτήσει αρκετό χρόνο, χωρίς να προσδιορίσει τη διάρκεια των έργων.

Επιπλέον, η κυρία Μενδώνη σημείωσε πως η παράσταση του ψηφιδωτού, που απεικονίζει την αρπαγή της Περσεφόνης, δεν είναι σπάνια στην τέχνη των αρχαίων χρόνων, καθώς έχει βρεθεί σε πολλές αγγειογραφίες. «Τώρα την έχουμε και σε ψηφιδωτή μορφή», συμπλήρωσε.

Τα ως τώρα ευρήματα, σύμφωνα με την κυρία Μενδώνη, επιβεβαιώνουν τις αρχικές εκτιμήσεις των ερευνητών πως ο τάφος χρονολογείται από το τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα π.Χ.

Τι γράφουν μεγάλα δίκτυα και πρακτορεία του εξωτερικού

Για απαράμιλλη γοητεία, δέος και θαυμασμό κάνουν λόγο τα ξένα ΜΜΕ αναφερόμενα στην αποκάλυψη της Περσεφόνης, της λυπημένης βασίλισσας του Κάτω Κόσμου με τον λευκό χιτώνα.
Η αποκάλυψη της απρόθυμης Περσεφόνης που την τραβάει ο Πλούτωνας φαίνεται ότι έχει γοητεύσει τους ξένους ανταποκριτές που μετέφεραν στα άρθρα τους την αγωνία για το τρίτο πρόσωπο που κρύβεται στο περίφημο ψηφιδωτό.

NBC
“Έκπληξη! Το μωσαϊκό της Αμφίπολης δείχνει μία θεά να πηγαίνει στον Άδη», είναι ο τίτλος που δίνει το NBC News. «Η νέα αποκάλυψη στο ψηφιδωτό δάπεδο του μυστηριώδους ελληνικού τύμβου δείχνει τον Άδη (θεό Πλούτωνα) να τραβά την απρόθυμη νύφη Περσεφόνη στον Κάτω Κόσμο», σημειώνει το δίκτυο επικαλούμενο τις ανακοινώσεις των αρχαιολόγων. Και συμπληρώνει: “Όταν το καλλιτέχνημα αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά λίγες ημέρες πριν ήταν ορατό μόνο ένα μέρος της σκηνής. Το μωσαϊκό έδειχνε τον θεό Ερμή, αγγελιοφόρο του δωδεκάθεου και γιο του Δία, με ένα φαρδύ καπέλο, μπροστά από ένα άρμα με δύο άλογα, το οποίο οδηγούσε ένας γενειοφόρος άνδρας. Αλλά όταν έφυγε περισσότερο χώμα, αποκαλύφθηκε μία τρίτη φιγούρα: μία γυναίκα με υψωμένο το χέρι της με έκφραση απόγνωσης».

Discovery
“Τοιχογραφία ελληνικού τάφου απεικονίζει την αρπαγή της Περσεφόνης», γράφει το περιοδικό “Discovery” και προσθέτει: ” Το ψηφιδωτό στον ελληνικό τάφο απεικονίζει την Αρπαγή της Περσεφόνης. Οι αρχαιολόγοι, αφαιρώντας περισσότερο χώμα από το πάτωμα του ταφικού συμπλέγματος της Αμφίπολης, αποκάλυψαν τον τρίτο χαρακτήρα της μωσαϊκής σύνθεσης που επιβεβαιώνει τη σκηνή της Αρπαγής”. Και συμπληρώνει: «Αν και διατυπώθηκαν διάφορες απόψεις που υπέθεταν ότι ο γενειοφόρος, δαφνοστεφής άνδρας που οδηγεί το άρμα μπορεί να ήταν ο “ένοικος” του τύμβου, τελικά η σκηνή της Αρπαγής δείχνει ότι ο άνδρας είναι ο Πλούτωνας, ο Άρχοντας του Κάτω Κόσμου, που απήγαγε την Περσεφόνη, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία». Το Discovery υπογραμμίζει παράλληλα ότι, η παράσταση στο μωσαϊκό συνδέει τον τύμβο της Αμφίπολης με τους τάφους της Βεργίνας. Εκεί μία τοιχογραφία δείχνει την ίδια σκηνή στο βασιλικό νεκροταφείο, όπου έχει ταφεί και ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Φίλιππος Β’.

Livescience
“Σε αρχαίο ελληνικό μωσαΐκό αποκαλύφθηκε η αρπαγή της βασίλισσας του κάτω κόσμου”, γράφει το “Livescience”.
«Η Αρπαγή της βασίλισσας του Κάτω Κόσμου αποκαλύφθηκε στο αρχαιοελληνικό μωσαϊκό, ενώ το Γαλλικό Πρακτορείο γράφει ότι «το εντυπωσιακό ελληνικό ψηφιδωτό που ανακαλύφθηκε στον τάφο της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου απεικονίζει το μύθο της αρπαγής της Περσεφόνης, κόρης του Δία που έγινε βασίλισσα του Κάτω Κόσμου». Να πούμε πως το τηλεγράφημα του Γαλλικού Πρακτορείου αναδημοσίευσε και το ABC News. Το δίκτυο τονίζει ότι υπάρχουν διάφορες θεωρίες για το ποιος μπορεί να έχει ταφεί στο σύμπλεγμα, από τη Ρωξάνη έως την Ολυμπιάδα, ωστόσο επισημαίνει τις δηλώσεις της κ.Περιστέρι που τόνισε ότι «είναι πολύ νωρίς για να πούμε αν είναι ένας βασιλικός τάφος».

 

Πηγή: protothema.gr

Τα σχόλια είναι κλειστά.